VOIP چیست؟

VoIP يا انتقال صدا در بستر اينترنت که با نام IP تلفنی نیز از آن ياد می شود، امکان استفاده از اينترنت به منظور مکالمات تلفنی را فراهم می نمايد. در مقابل استفاده از خطوط تلفن سنتی، VoIP از فن آوری ديجیتال استفاده می نمايد و نیازمند يک اتصال broadband نظیر DSL است . هم اينک شرکت های متعددی سرويس فوق را در اختیار علاقه مندان قرار می دهند در واقع، با استفاده از فن آوری VoIP صدای انسان توسط بسته های اطلاعاتی IP و از طريق اينترنت ارسال می گردد . VoIP می تواند به منظور تامین خواسته فوق از سخت افزارهای شتاب دهنده استفاده نمايد و يا از آن در يک محیط مبتنی بر کامپیوترهای شخصی استفاده گردد.

آيا هرگز به اين انديشیده ايد که چرا مکالمات تلفنی بین کشورهای دور دست گاهی حتی از مکالمات درون کشوری نیز ارزانتر هستند و کیفیت بالاتری نیز دارند؟ اين به خاطر استفاده از فناوری ويپ است. امروزه فناوری VoIP و يا انتقال صوت بر روی شبکه (Voice over IP)، سیستم های تلفنی سنتی را به چالش کشیده است. VoIP نه تنها ارزانتر و پايدار است بلکه امکانات ديگری مانند ترکیب با سرويس های کامپیوتری و اينترنتی دارد. با استفاده از اين ويژگی می توان سرويسهايی را خلق کرد که پیاده سازی آن ها با مراکز تلفنی سنتی اگر غیر ممکن نباشد، بسیار دشوار است. سیستم مشاوره تلفنی و يا نظرسنجی تلفنی نمونه ای از اين سرويس ها هستند.

شبکه های مخابراتی به عنوان جزء جدايی ناپذير زندگی امروز بیش ترين سهم را در تبادل اطلاعات و اخبار به عهده دارند. اين فناوری که قدمتی بیش از صد سال دارد، صورت پیشرفته تری به خود گرفته است و خود را با نیازهای جديد تطبیق داده است تا به صورت امروزی درآمده است. امروزه انتقال تماس، کنفرانس های تلفنی، نمايش گر شماره تلفنی و… همه و همه سرويس هايی هستند که از سوی مراکز مخابراتی و بر پايه شبکه های مخابراتی ارايه می شوند. با وجود اين، هنوز مشکلات حل نشده بسیاری در شبکه های مخابراتی موجود است که نیاز به بررسی بیش تر دارد. مواردی نظیر هزينه بالای نگه داری اين شبکه ها، ارايه ی دشوار سرويس های جديد، هزينه ی بالای نصب و راه اندازی و گسترش شبکه های مخابراتی و ناتوانی در ارائه خدمات خاص از اين مشکلات هستند. با مطرح شدن شبکه های کامپیوتری (به خصوص اينترنت) و امکان برقراری ارتباط به صورت سويیچ بین بسته های داده (Packet Switching) ارسال داده بر روی اين شبکه هابه صورت جدی مطرح شد و در تمامی موارد موفقیت آمیز نمود. اگر زمانی دستگاه های فکس و تلکس بر روی شبکه های مخابراتی سنتی متن و تصوير را از جايی به جای ديگر منتقل می کردند، امروزه پست الکترونیکی و پیام های بین کامپیوتری اين جايگاه را به دست آورده اند، به نحوی که صورت قديمی ارسال اطلاعات را تحت شعاع خود قرار داده اند. در جايی که اطلاعات منتقل شده بر روی شبکه های کامپیوتری شکل صوتی به خود بگیرند (VOIP (Voice Over IP مطرح می شود. البته شايان گفتن است که برای داشتن يک ارتباط از نوع VOIP بايد شبکه ای بر پايه پروتکل IP داشته باشیم. حال با توجه به اين که بزرگ ترين شبکه بر پايه VOIP شبکه اينترنت است، به طور معمول از اين فناوری به عنوان منتقل کننده صدا بر روی شبکه اينترنت ياد می شود.

ویپ VoIP چگونه کار می‌کند؟

در گذشته ای نه چندان دور ، پیشگامان عرصه های علمی به اين نتیجه رسیدند که می توان يک سیگنال را به صورت ديجیتال و در يک مسافت طولانی ارسال نمود. بدين منظور می بايست قبل از ارسال سیگنال، آن را با استفاده از يک مبدل آنالوگ به ديجیتال ) 1ADC ( ، ديجیتال و سپس ارسال و در نقطه پايانی انتقال،با استفاده از يک مبدل ديجیتال به آنالوگ ) DAC9 ( مجددا آن را به آنالوگ تبديل نمود. فن آوری VoIP نظیر آنچه اشاره گرديد کار می کند. در ابتدا، صدای ديجیتال شده در بسته های اطلاعاتی قرار می گیرد و پس از ارسال در مقصد مجددا به صوت تبديل می گردد. با ذخیره اطلاعات به فرمت ديجیتال می توان بر روی آنان کنترل بهتری را اعمال نمود. مثلا می توان آنان را فشرده، مسیر آنان را تعیین و يا آنان را به يک فرمت جديد ديگر تبديل نمود. شبکه های مبتنی بر پروتکل TCP/IP از بسته های اطلاعاتی IP تشکیل می گردند که شامل يک هدر ) برای کنترل ارتباطات ( و يک payload به منظور مبادله داده می باشند. فن آوری VoIP از بسته های اطلاعاتی IP به منظور حرکت در شبکه و رسیدن به مقصد نهائی استفاده می نمايد.

مزايا و معايب VoIP

در زمان استفاده از خطوط PSTN ، کاربران عملا« هزينه زمان استفاده شده توسط شرکتی که مديريت خط PSTN را برعهده دارد ، پرداخت می نمايند و هر اندازه که بیشتر با تلفن صحبت نمايند هزينه بیشتری را نیز می بايست پرداخت نمايند. علاوه بر اين، نمی توان بطور همزمان با بیش از يک شخص گفتگو نمود. در فن آوری VoIP می توان هر زمان و با هر شخص گفتگو نمود. کافی است که در آن مقطع زمانی ساير افرادی که شما می خواهید با آنان گفتگو نمائید نیز به اينترنت متصل شده باشند. مکالمه برقرار شده تازمان دلخواه (مستقل از هزينه های مربوطه) می تواند ادامه يابد. علاوه بر اين، می توان در يک زمان باچندين نفر گفتگو نمود. در زمان گفتگو با ساير افراد وبطورهمزمان می توان با آنان داده ای (نظیر تصاوير، نمودارها و تصاوير ويديوئی) را نیز مبادله نمود. اکنون سوالی که مطرح است اين است که چرا تاکنون از اين فن آوری در ابعاد گسترده ای استفاده نشده است؟ در پاسخ به اين سوال لازم است به برخی مسائل حاصل از ائتلاف بین معماری VoIP و اينترنت اشاره گردد. مبادله داده صوتی می بايست به صورت بلادرنگ و بدون توقف انجام گردد و اين موضوع با معماری نامتجانس اينترنت که ممکن است از تعدادی روتر ) ماشین هائی که مسیريابی بسته های اطلاعاتی را انجام می دهند ( به منظور مسیريابی بسته های اطلاعاتی استفاده نمايد، همخوانی نداشته و می تواند باعث بروزمسائل خاصی نظیر افزايش زمان RTT (برگرفته از Round Trip Time ) گردد. بنابراين، می بايست با اعمال تغییرات لازم و بکارگیری فن آوری های ديگر، زمینه استفاده موثر از فن آوری VoIP را فراهم نمود. برای آگاهی بهتر و درک بیشتر اين مقوله به بررسی مزايا و معايت سرويس های انتقال صدا بر روی بستر اينترنت و مقايسه آن با سیستم سنتی می پردازيم.

مزایای سیستم VoIP

فاکتورهای بسیار زيادی در پاسخ به اين سوال که چرا يک راهکار IP PBX میتواند انتخاب مناسبی برای حرفه ها و شرکتهای مختلف باشد وجود دارد، اما موارد زير ارزش اين رادارند که در هنگام خريد يک سیستم تلفنی جديد برای دفترتان و يا جستجو برای کاهش هزينه ها از طريق جايگزين کردن يک سیستم آنالوگ يا ديجیتال قديمی به خاطر بسپاريد.

مهمترين مزيت

مهمترين مزيت فن آوری VoIP مقرون به صرفه بودن آن است. تاکنون سیستم های VoIP مختلفی طراحی شده است. برخی از اين سیستم ها صرفا به شما اجازه خواهند داد که با افرادی ارتباط برقرار نمائید که آنان نیز از سرويس VoIP استفاده می نمايند و در برخی ديگر ، امکان ارتباط با هر کاربری که دارای يک دستگاه تلفن می باشد، وجود خواهد داشت. معمولا تماس کامپیوتر با کامپیوتر VoIP رايگان است(صرفنظر از هزينه اولیه نرم افزار و يک آبونمان ثابت). تماس PC به تلفن معمولا» گرانتر و يا بیشتر از تماس PC به PC است ولی همچنان کمتر از نصف هزينه تماس تلفن با تلفن است. صرفه جويی قابل ملاحظه ای در بعد هزينه های تماس و سخت افزار به خصوص با يک سیستم مديريت شده اجاره ای لحاظ شده است. صرفه جويی در زمینه سخت افزار با استفاده ازسخت افزار استاندارد کامپیوتر تامین می شود و به دلیل اينکه سخت افزارهای مورد نیاز برای کارتهای PBX سنتی میتواند خیلی گران باشد دقت کنید که خريدی انجام دهید که از پشتیبانی خوبی برخوردار باشد. از طريق يک سیستم مديريت شده، هزينه پرداختی شامل پشتیبانی نیز می شود. صرفه جويی در هزينه تماس ها کاملا به مسافت وابسته است. ما برای شرکت هايی که با تماس ها caller ID میفرستند تماس با کیفیت بالا را پیشنهاد می کنیم در نتیجه مشتريان شما می توانند مجددا تماس بگیرند.در شرکت های چندگانه از آنچا که تماسهای داخلی می تواند با امنیت کامل از بستر اينترنت انجام شود صرفه جويی قابل ملاحظه ای انجام می گیرد . هزينه سرويس VoIP به امکانات ارائه شده توسط شرکت های مربوطه بستگی دارد. به عنوان نمونه، اکثر ارائه دهندگان سرويس VoIP امکاناتی نظیر call forwarding ، call waiting و تماس سه طرفه را نیز به مشتريان خود ارائه می نمايند. برخی سرويس های VoIP مبتنی بر کامپیوتر هستند . به عنوان نمونه شما از طريق میکروفن متصل شده به کامپیوتر صحبت خواهید کرد. در محیط های VoIP مبتنی بر کامپیوتر، امکان استفاده از تمامی ظرفیت عملیاتی و پردازشی کامپیوتر وجود خواهد داشت. به عنوان نمونه، ارسال تصاوير همزمان با صوت، به اشتراک گذاشتن داده و برنامه های مورد نظر با فردی که در حال گفتگو با وی هستید، دور از دسترس نخواهد بود ) تحقق مشارکت و همکاری در انجام يک پروژه (اکثر سیستم های VoIP مبتنی بر کامپیوتر، امکان برقراری تماس چندين کاربر با يکديگر را به صورت يک کنفرانس فراهم می نمايد.

قابلیت انعطاف

در PBX سنتی به ازای هزينه ای که می پردازيد، خدمات دريافت می کنید.اگر در آينده بخواهید سرويس هايی نظیر ارسال تماس يا حتی کاربران بیشتر را به سیستم خود اضافه کنید ، هزينه آن می تواند مبلغ قابل توجهی باشد. با سیستم PBX ، ما اعمال تغییرات را که عموما بر روی GUI انجام می شوند و نتیجتا ارزان و سريع می باشند، پیشنهاد می کنیم. افزودن کارايی نظیر کلیک کردن برای گرفتن تماس يا يک سیستم IVR (پاسخگوی جامع به اين منظور که فشردن عدد 2 ارتباط با بخش فروش، عدد 1 ارتباط با يک نماينده، عدد 9 برای گذاشتن پیام و غیره (مسلما نیاز به برنامه نويسی دارد و درمورد يک سیستم IVR ، ضبط تماس (ما برای تعدادی از زبانها از جمله انگلیسی و ژاپنی سیستم های ضبط تماس پیشرفته را توصیه می کنیم) باز هم هزينه ها به گرانی سیستم PBX سنتی نیست. تماس های تلفنی به آسانی می توانند به سمت کارکنان ديگريا يک تلفن همراه) تلفن های معمولی (و صندوق پست صوتی) که بعدا می توانند از طريق email فرستاده و به صورت online خوانده شوند (مسیريابی شوند، بنابراين در اين روش قابلیت انعطاف پذيری ذاتی بالايی وجود دارد که از طريق آن، تماس ها کنترل می شوند).

عدم انحصار به يک سازنده

سیستم های PBX برمبنای پروتکل SIP بوده و با توجه به استاندارد و پر کاربرد وبودن اين پروتکل مشتريان می توانند برای کاهش هزينه تجهیزات فروشندگان ديگر با هم ترکیب کرده و مطابقت دهند. همچنین اين سیستم به مشتريان امکان لذت از خريد همراه با پشتیبانی،که همواره آرزوی آن را دارند می دهد.

يکپارچگی

يکپارچگی با ويدئو، داده و سرويس هايی نظیر Skype و Gmail: استفاده از يک سیستم تلفنی VoIP امکان امر يکپارچگی با سیستم های کنفرانس ويدئويی نظیر آنچه توسط شرکت های Polycom ، Cisco يا Tandberg ارائه می شوند را فراهم می کند. همچنین امکان يکپارچه سازی داده ها داخل سیستم تلفن وجود دارد مانند سیستم های اعلام هشدار بر مبنای تلفن يا بخشی ازيک برنامه واکنش به تهديداتی که متوجه نرم افزار يا سخت افزار هستند. هم اکنون سرويسهای VoIP پیاده سازی شده توانايی ارتباط با سیستمهای صوتی و ويدئويی ديگر نظیر Skype يا سرويس پیام رسان Google را به خوبی دارا می باشند . به اين معنی که يک کاربر سیستم VoIP به آسانی میتواند با کاربران Skype يا Google Talk ارتباط برقرار نمايد.

قابلیت حمل

برخلاف سیستم تلفن سنتی، سیستم های VoIP قابل حمل هستند. بنابراين امکان بودن در هر مکانی و تلفن کردن از طريق تلفن VoIP با شماره گیری از داخلی خودتان در هر شهر يا کشور و تنها با اتصال به شبکه اينترنت وجود دارد. مشتريان شما هم می توانند به گرفن شماره شرکت و داخلی شما با شما تماس بگیرند و بدون اينکه متوجه شوند که هم اکنون شما در شرکت هستید يا خیر. برای استفاده از قابلیت حمل تلفن های VoIP (در دسترس بودن دائم )ضرورتی به استفاده از تلفن های VoIP نخواهد بود. برخی ارائه دهندگان سرويس VoIP مبتنی بر کامپیوتر به کاربران خود يک سرويس مبتنی بر وب را ارائه می نمايند. با استفاده از اينترفیس فوق ، مشتريان می توانند از هر مکانی به آن log in نمايند. در چنین مواردی لازم است که حتما از يک اتصال broadband استفاده گردد . در صورتی که سازمانی دارای کارمندی است که بطور دائم در مسافرت و ماموريت است و لازم است که بطور مرتب با سازمان خود تماس بگیرد (خصوصا در جاده و يا مکان هائی خاص)، سرويس VoIP به راحتی يک تماس تلفنی نخواهد بود.

سادگی

سادگی استفاده از سرويس نیز يکی ديگر از مهمترين مزايای تلفن های VoIP محسوب می گردد. برقراری تماس از طريق يک تلفن VoIP به سادگی استفاده از يک تلفن معمولی است.

معایب سیستم VoIP

قطع برق

برخلاف تلفن های سنتی، يک سیستم VoIP ) مبتنی بر کامپیوتر و يا يک تلفن VoIP ( در زمان قطع جريان برق غیرقابل استفاده خواهد بود. در صورت قطع جريان برق امکان استفاده از تلفن های قديمی وجود خواهد داشت چراکه شرکت های مخابراتی، الکتريسیته را بر روی خطوط تلفن ارسال می نمايند. از الکتريسیته فوق به عنوان منبع تامین انرژی تلفن ها استفاده می گردد) تلفن های بی سیم Cordless استثناء هستند (بدين ترتیب، حتی در صورت قطع جريان برق ، تلفن معمولا« فعال و قابل استفاده خواهد بود چراکه برق تلفن از يک منبع ديگر تامین می گردد) و يا يک سیستم VoIP مبتنی بر کامپیوتر ( به منظور انجام وظايف و عملکرد صحیح خود نیازمند استفاده از منابع تامین انرژی (برق) خارجی و اينترنت است. بنابراين در صورت قطع جريان برق و يا ارتباط اينترنت، امکان استفاده از سرويسVoIP وجود نخواهد داشت. يک راه حل برای اين مشکل استفاده از باطری پشتیبان يا ژنراتورهای برق برای تامین الکتريسیته است.

سرويس های اضطراری 110 و 119

جنبه ديگر قابلیت حمل اين است که اگر تمام سیستم بر مبنای IP باشد سرويس های اضطراری و فوری نخواهند توانست به طور اتوماتیک محل تماس های فوری را تعیین کنند )اين سرويس هم الکنون در کشورهای اروپايی پیاده سازی شده اما در ايران اين سرويس وجود ندارد.

هزينه بالاتر دستگاه تلفن

از آنجا که IP Phones به پردازنده خودشان نیاز دارند، گرانتر از تلفن های آنالوگ سنتی هستند. اين هزينه با هزينه سخت افزار PBX که در مقايسه با تلفن های سنتی کاهش يافته، جبران می شود .در عمل هزينه راه اندازی يک سرويس VoIP در صورت استفاده از تلفنهای IP به مراتب گرانتر میباشد. اما راه اندازی مرکز تلفن IP هزينه کمتری نسبت به مرکز تلفن سنتی دارد.

مباحث شبکه

بدون يک شبکه باثبات، سیستم های تلفنی برمبنای IP به خوبی عمل نمی کنند، ما ترجیحا استفاده از سیم کشی مجزا رابه جای تلفن های زنجیره ای پیشنهاد می کنیم .zone های ديگر در شبکه میتوانند از طريق پیکربندی و تنظیمات router ( به خصوص NAT و تنظیمات ACL بازبینی و کنترل از راه دور محافظت شوند.

کیفیت صوت

شايد عده ای از خوانندگان با اين نظر موافق نباشند و عنوان نمايند که با پهنای باند معقول و تجهیزات مناسب، می توان کیفیت صدا را بهبود و به يک سطح قابل قبول رساند. در دنیای واقعی شرايط بگونه ای ديگر است و هیچگونه تضمینی وجود نخواهد داشت که کیفیت صدا مطلوب و قابل قبول باشد. پارامترها و يا دلايل متعددی می تواند در کاهش کیفیت صوت تاثیرگذار باشند. اولین و در عین حال مهمترين دلیل به نحوه کارکرد VoIP برمی گردد. قبلا اشاره شد که، VoIP از کلمات Voice Over IP گرفته شده است و لازم است به منظور آشنائی با نحوه عملکرد اين فن آوری، با نحوه کار يک شبکه IP به منظور مبادله داده بیشتر آشنا شويم. زمانی که يک فايل از نقطه A به نقطه B و بر روی يک شبکه IP ارسال می گردد، فايل مورد نظر به مجموعه ای از بسته های اطلاعاتی و يا همان Packets تقسیم می گردد. در ادامه بسته های اطلاعاتی بر اساس يک اولويت و با يک نظم و ترتیب خاص ارسال می گردند. با توجه به ماهیت توزيع شده اينترنت، بسته های اطلاعاتی ممکن است با همان اولويتی که در مبداء ارسال می گردند، به مقصد نرسند ) اولويت ارسال و دريافت متفاوت باشد (در زمان ارسال داده ، وضعیت فوق مشکل خاصی را ايجاد نخواهدکرد چراکه دريافت کننده قادر به استفاده از شماره عددی نسبت داده شده به بسته اطلاعاتی است تا به کمک آن بتواند جايگاه بسته دريافتی را بین تمامی بسته های اطلاعاتی مشخص و فرآيند بازسازی داده ارسالی انجام شود. فن آوری VoIP ،صوت را به داده ديجیتال تبديل و پس از قرار دادن در بسته های اطلاعاتی آنها را از طريق اينترنت ارسال می نمايد. همانند ساير نوع های داده، بسته های اطلاعاتی فوق ممکن است با همان اولويتی که ارسال شده اند به مقصد نرسند. سیستم VoIP دريافت کننده قادر به بازسازی مجدد بسته های اطلاعاتی صرفنظر از اولويت دريافت آنها می باشد. ماهیت تبديل صوت به صورت بلادرنگ است و اين بدان معنی است که در صورتی که بسته های اطلاعاتی با اولويت ارسال در مقصد دريافت نشوند ، در زمان بازسازی مجدد داده - تبديل داده ديجیتال به صوت - سکوت را شاهد خواهیم بود.

تاخیر

تاخیر ممکن است باعث بروز مسائل جدی در سیستم های VoIP گردد. داده می بايست با سرعت کافی برای دريافت کننده ارسال تا وی بتواند پس از دريافت و بدون وجود يک تاخیر محسوس آنها را مجددابازسازی نمايد. ضعف و با بروز مشکل در پهنای باند می تواند مسائلی همچون تاخیر در ارسال داده را برای سیستم های VoIP به دنبال داشته باشد . تولیدکنندگان تجهیزات VoIP سعی می کنند محصولاتی را تولید نمايند که به پهنای باند کمتری نیاز داشته باشند. بدين منظور استفاده از الگوريتم های فشرده سازی در کانون توجه قرار دارد . تا کنون الگوريتم های فشرده سازی مختلفی طراحی و پیاده سازی شده است که هر يک از آنها دارای مزايا و محدوديت های مختص به خود می باشند.

سازگاری

يکی ديگر از محدوديت های فن آوری VoIP ، سازگاری است. استفاده از سیستم VoIP در مواردی که دو سر نقطه تماس را PC تشکیل می دهد از يک استاندارد جامع تبعیت نمی نمايد . برخی از سیستم های VoIP اختصاصی بوده و صرفا امکان تماس با ساير افرادی را فراهم می نمايد که از نرم افزار مشابه استفاده می نمايند. البته بايد در نظر داشت که اين محدوديت يک نفطه ضعف محسوب نمی شود چرا که در ارتباطات و برقراری ارتباط همیشه اصل بر ررعايت استانداردها و پروتکلهاست.

فشرده سازی و زمان

فشرده سازی و برگرداندن داده به حالت اولیه، زمان پردازش مختص به خود را خواهد داشت. علاوه بر اين، فشرده سازی افت کیفیت صدا را به دنبال خواهد داشت. برخی از الگوريتم های فشرده سازی مسائل خاصی نظیر اکو صدا را ايجاد خواهند کرد. البته، امکان فیلتر نمودن اکو ايجاد شده وجود خواهد داشت. ولی انجام اين کار زمان بیشتری را از پردازنده خواهد گرفت . فشرده سازی و فیلترينگ داده موضوعی بمرابت از يک مسئله عادی برای سیستم های VoIP مبتنی بر کامپیوتر نسبت به تلفن های VoIP می باشند. تلفن های VoIP فیلترينگ و فشرده سازی مورد نیاز را در سطح سخت افزار انجام می دهند. بدين ترتیب نگران پردازش انجام شده توسط اينگونه تلفن ها نخواهیم بود . بديهی است که قیمت تلفن های VoIP از تلفن های معمولی گرانتر باشد.

وابستگی

در صورت استفاده از يک سیستم VoIP مبتنی بر کامپیوتر، به منظور برقراری تماس، به خود کامپیوتر نیز وابسته خواهیم شد. چراکه در ابتدا لازم است تا کامپیوتر روشن و پس از فعال شدن سیستم عامل مربوطه و نرم افزارهای مورد نیاز امکان برقراری تماس فراهم شود.

چاپ/برون‌بری